بررسی ویژگی نوازندگی استاد پایور

نحوه ی سنتورنوازی استادپایور

نحوه سنتورنوازی استادفرامرز پایور، سبک جدیدی است که کمی از رنگ و لعاب سبک حبیب سماعی را دارد و البته دلیلش تعلیمات استاد صبا بوده است. استاد صبا گرچه که در نوازندگی سنتور مهارت و چیره دستی حبیب را نداشت ولی توانست از نظر اطلاعات پایه ای و شناخت ردیف موسیقی کمکهای شایانی به استاد پایور بنماید.

سبک نوازندگی استاد پایور از همان ابتدا ( به استناد آثار باقیمانده از آن زمان) تا به حال، تقریباً ثابت مانده است. بدون تردید با گذشت زمان بر مهارت و چابکی نوازندگی اش افزوده شده است ولی سبک کلی وی ثابت بوده است.

چابکی و سرعت مضرابهای وی و در عین حال شمرده بودن ریزهایش (چنانکه معروف است که میگویند: در عین سرعت می توان تعداد ریزهایش را شمرد!!!) ویژگی خاص نوازندگی اوست. دقت بالای استاد پایور چنان است که به ندرت دیده شده که نتی را به اشتباه اجرا کند. نگهداری و تنظیم صحیح وزن قطعات در اجراهایش همیشه مورد توجه بوده است. سرضربها (آکسان ها) را به طور دقیق اجرا می کند و سرعت و متر قطعه تا پایان به خوبی حفظ می شود. استفاده از دُرًابهای زیبا و در عین حال مشکل (سه نت با فاصله)، و تکیه های پاکیزه، از تخصصهای وی در نوازندگی است. همینطور پامَلَخی ها و جفت مضرابهای غیر معمول و ابداعی اش، چنانکه چهارمضراب معروف اصفهان وی بدلیل برخورداری از تمام این ویژگیها، یکی از مشکل ترین و سنگین ترین چهارمضرابها برای سنتور محسوب می شود و یا قطعه «پژواک» که وی آن را در ریتم لَنگ نوشته، در عین سختی از ملودی بسیار زیبایی نیز برخوردار است.

از دیگر ویژگیهای سنتورنوازی وی می توان به کم و زیاد کردن و یا خفه کردن مناسب و به موقع صدای سنتور اشاره کرد که تبحر وی درآن، زبانزد خاص و عام است. استاد پایور هیچگاه در اجرای یک قطعه، خود را دربند یک اکتاو نگذاشته و همیشه تا حد امکان از تمام اکتاوها و قابلیتهای سنتور استفاده کرده است. وی مهارت ویژه ای نیز در اجرای پاساژهای مشکل و جابجایی اکتاوها دارد. علاوه بر اینها، وی در قسمتهای آوازی قدرت بداهه نوازی بالایی نیز داشته و هیچ گاه بداهه نوازی هایش ملال آور و کسل کننده و تکراری نشد همینطور جواب آوازهایش، بسیار دقیق و حساب شده و حیرت برانگیز است.

جدا از تمام این ویژگیها شکل و ساختار زیبای دستان و بدن او در هنگام نوازندگی همواره الگوی نوازندگان سنتور بوده. به زعم اساتید بدون تردید، پایور معرف بهترین ساختار(استایل) در نوازندگی سنتور  است. صاف نشستن پشت سنتور و تحرک کم بدنش حتی در موقع اجرای قطعات سنگین همگان را شیفته خود می کند.چرا از جهت شکل قرار گرفتن (استایل)ساز،  نواختن سنتور در زمره ی سخت ترین سازها به حساب می آید.

سبک آهنگسازی پایور نیز سبک جدیدی است که باید آن را از 2 بعد بررسی کرد: اول قطعاتی که وی مخصوص سنتور نوشته است و دوم قطعات مخصوص ارکستر.

به طور کل استاد پایور با ساخت اولین آهنگ خود (ترانه) نشان داد که سبک جدید و متفاوتی نسبت به سبک قدما دارد. شیوه ای که شاید منشاء آن سبک علینقی وزیری باشد! ساخت قطعاتی چون" گفتگو" ، " پرنیان " و " رهگذر" علاوه بر نشان از آگاهی و تسلط کافی وی بر ردیف موسیقی، نشان دهنده آشنایی کامل او با سازهایی چون ویولن و تار و فلوت است و تا جایی که در ارکسترها، سازهای دیگر خود را با ساز وی تنظیم میکردند.!

قطعاتی چون "فریبا"(قطعه ای با نگرش پیانویی برای سنتور)، "پوپک" نیز از زیباترین ساخته های استاد مخصوص سنتور است که در زمان خود قطعاتی جدید و نو بوده اند. قطعه "پراکنده" نیز قطعه ای جالب، زیبا و فنی است. به طوریکه استاد در آن به ده گام راست پنجگاه به زیبایی اشاره کرده است!

استاد پایور به تمبک بسیار بها می داد؛ توجهی که کمتر اساتیدی به تمبک مبذول میداشتند.و در این راستا، در بین برنامه هایش به اجرای سئوال و جواب سنتور و تمبک می پرداخت! وی این کار را با حسین تهرانی آغاز کرد ولی در زمان محمد اسماعیلی آن را گسترش داد تا جایی که قطعات مستقلی چون "پرنده"، "پرچین" و "پرستو" را در همین این زمینه ساخت.

چهارمضرابهای وی چنان از زیبایی و لطافت برخوردار است که عموما وی را با چهارمضرابهایش میشناسند. پایور بوسیله معلومات بالایی که از ردیف موسیقی داشت، برای دستگاهها، آوازها و حتی گوشه هایی که حالت ضربی داشتند، چهارمضرابهای بسیار زیبایی ساخت که علاوه بر دارا بودن ملودی زیبا، از تکنیک خاصی نیز برخوردار بودند که اجرای آن برای نوازنده بسیار مشکل است. پایور از اتودهای فراوان مضرابی در چهارمضرابهایش استفاده کرده است که به نوبه خود بسیار جالب است و باعث پرورش دست نوازنده می شود.

استاد پایور پیش درآمد و رنگهای متعددی نیز(چه برای راست کوک و چه چپ کوک) ساخته که از ریتمها و ملودیهای مختلف در آنها استفاده شده است. از بهترین آنها می توان به پیش درآمدهای: اصفهان، شور، ابوعطا  ، دشتی و همایون ، و رِنگهای : دشتی، بیات ترک، سه گاه وابوعطا اشاره کرد که هر کدام به تنهایی از شاهکارهای موسیقی ایرانی بشمار می آیند. وی در عرصه تصنیف سازی هم بسیار بااستعداد بوده است و علاوه بر تنظیم تصنیفهای قدیمی، به ساخت تصنیفهای نو با خوانندگان مختلف پرداخته است.

بسیاری از اساتید مهم ترین وجه کاری استاد پایور را این نکته میدادنن که: وی سالهای سال توانست با ارکستر مخصوص خود به اجرای برنامه بپردازد و هیچگاه خللی در آن بوجود نیامد به طوریکه نوازندگان آن همیشه ثابت ماندند (عکس گروههای امروزی!) و این امر فقط و فقط حاکی از نظم و ترتیب استاد پایور در کارهایش بوده است.

منبع :مجله ایران ملودی

نوشتن دیدگاه


تصویر امنیتی
تصویر امنیتی جدید

آموزشگاه موسیقی رودکی

میدان انقلاب-جنب بانک تجارت و دفتر راه آهن-کوچه فرصت-ساختمان امین-طبقه اول(طبقه فوقانی پوشاک وحدت)

موبایل : 09131656535

تلفن : 32221927-031 ,  32227818-031  ,  32201895-031

کلیه روزهای هفته صبح و عصر

 

عضویت در سایت